www.gidsenbondaarschot.be

 
De Groote Oorlog

100 jaar geleden werd Europa geconfronteerd met een oorlog die geen gelijkenis  kende in het verleden. Miljoenen  soldaten vonden tijdens WO I de dood als gevolg van de grote technologische vooruitgang in vuurkracht. Niet alleen aan het oorlogsfront lieten vele jonge mensen het leven. Ook de gewone bevolking kwam in de beginfase van de oorlog op een gewelddadige wijze in contact met het oorlogsgebeuren.  Duitse militairen beweerden dat burgers op hen schoten en gingen daarna op vele plaatsen over tot lafhartige executies, verwoestingen en deportaties.  In België waren Aarschot, Andenne, Dendermonde,  Dinant , Leuven, Sambreville en Visé, meer dan andere plaatsen, slachtoffer van de terreur ten opzichte van de burgerbevolking. Omwille van deze bloedige represailles worden zij als martelaarsteden bestempeld.
In de vroege ochtend van 19 augustus 1914 naderden Duitse troepen langs Ourodenberg en Rillaar de stad Aarschot. Aan de windmolen op de Herseltsesteenweg bood kapitein Gilson nog enige tijd weerstand, maar al spoedig bleek dat de overmacht te sterk was en dat verder verzet geen zin meer had. Het Belgisch leger leed bij deze veldslag zware verliezen.  129 soldaten sneuvelden; er waren meer dan 600 gewonden  en 325 jonge mannen werden krijgsgevangen gemaakt. In Ourodenberg werden meer dan de helft van de huizen totaal vernield en 15 burgers kwamen om het leven. Ook in Rillaar gingen 33 woningen in de vlammen op.
Rond 8.45 u trokken de eerste Duitse soldaten de stad binnen.  Overal staken ze huizen in brand; werden winkels geplunderd en namen ze honderden mannen gevangen. Verschillende  inwoners lieten bij deze klopjacht het leven. Anderen werden bijeengedreven op de Grote Markt. Pas na de middag kwamen ze vrij, na bemiddeling van burgemeester  Jozef Tielemans. Ze kregen het bevel om al hun persoonlijke wapens in te leveren.
In de namiddag kwamen steeds meer Duitse troepen de stad binnen. Heel wat van hen zouden de nacht bij de plaatselijke bevolking doorbrengen. Na een relatief rustige namiddag brak rond zes uur in de vooravond de hel los. Op verscheidene plaatsen in de stad werd er plots geschoten . Bij deze schietpartij werd de Duitse bevelvoerder, Joannes Stenger, op het balkon van de woning van burgemeester Tielemans, dodelijk getroffen.  De Aarschotse burgers kregen de schuld van deze schietpartij.
Dadelijk volgden represailles en een heuse klopjacht volgde in de straten rondom de Grote Markt. Mannen, vrouwen en kinderen werden uit hun huizen gehaald en naar het marktplein gebracht. 75 mannen werden meegenomen tot in de Leenstraat en daar zonder enige vorm van proces gefusilleerd. Later op de avond werd een tweede groep tot buiten de stad geleid. Na een schijnproces werden hier nog eens 29 mensen doodgeschoten. Onder hen bevonden zich de burgemeester, zijn zoon Louis en zijn broer Emile.
De volgende dagen werd de stad leeggeroofd en platgebrand. Meer dan 400 woningen gingen in de vlammen op. Heel wat inwoners sloot men op in de Onze-Lieve-Vrouwkerk en ze werden daar meerdere dagen gevangen gehouden. Velen van hen kwamen terecht in werkkampen in Duitsland.
In Gelrode herhaalde zich dit verschrikkelijk oorlogsdrama. Ook hier werd er geplunderd en gebrand. Men schoot op wegvluchtende burgers en zonder duidelijk aanwijsbare reden vond er een executie  van 7 onschuldige burgers plaats. Na het wegtrekken van de Duitsers ging de gezondheidstoestand van drie gekwetsten sterk achteruit. Pastoor Dergent  besloot om hen, samen met een voerman, naar de Rode-Kruispost van het Damiaancollege in Aarschot  te brengen. Op zijn terugweg werd hij aangehouden, erg mishandeld en uiteindelijk gefusilleerd. Zijn stoffelijke overschot werd daarna in de Demer gegooid. De volgende dagen werden verschillende mannen in Gelrode opgepakt en voor meerdere maanden weggevoerd naar werkkampen in Duitsland.




 

 

 

De Groote Oorlog in  Aarschot (halve dagexcursie)

 

De dag begint in het stedelijk museum met een koffie. Dan maakt de gids in woord en beeld de impact duidelijk van de  Eerste Wereldoorlog op het rustige stadje Aarschot aan de hand van de  vaste collectie en de tijdelijke tentoonstellingen die lopen van 9 augustus tot 9 oktober. Daarna gaat het via de trots van Aarschot,  de O.L.V.-kerk,  waar zich ook heel wat oorlogsleed afspeelde, naar de Grote Markt. De kogels die de Duitse generaal-majoor Stenger daar troffen hadden dramatische gevolgen voor de burgemeester en de ganse bevolking.  

 

 De Groote Oorlog in Groot-Aarschot en omgeving (dagexcursie)

 

Naast een uitgebreider bezoek aan de plaatsen die een rol speelden in WO I  openen  zich volgende mogelijkheden:

A. Wandeling  naar het Sint-Rochusmemoriaal
Na dezelfde tocht te hebben afgelegd als de betreurde burgers en hun burgemeester  Jozef Tielemans, bereiken we een architectuurjuweel van Marc Dessauvage, een passend decor om  de  slachtoffers van WO I te herdenken.

B.  Naar Gelrode langs  het grote routepad
De goede stappers trekken verder over een Hagelandse heuvel verder tot Gelrode, een klein dorpje waar we duidelijke sporen vinden van  het oorlogsleed, zoals de marteldood van de idealistische dorpsherder. Terug te voet naar Aarschot via de beschermde  ‘s Hertogenheide of per bus.

C. Autocarrondrit  door het Hageland langs de relicten van de Eerste Wereldoorlog

Een bezoek aan Aarschot is ook goed te combineren met het Belevingscentrum van WO I te Tildonk  (open vanaf 12 juni)